รูปแบบการสร้างความมั่นคงทางอาหารของครัวเรือน ด้วยกระบวนการสิ่งแวดล้อมศึกษาในชุมชนริมน้ำพอง อำเภอน้ำพอง จังหวัดขอนแก่น

Food Security Model for Households by Environmental Education Process in Pong Riverside Communiyies, Khonkaen Province

  • นิคม สีเงิน
  • สุวารีย์ ศรีปูณะ
  • อนัญญา โพธิประดิษฐ์
  • ผมหอม เชิดโกทา

Abstract

            ความเจริญเกิดผลกระทบต่อสิ่งแวดล้อม ซึ่งส่งผลให้ครัวเรือนขาดเสถียรภาพทางอาหาร งานวิจัย นี้จึงมุ่งศึกษาความต้องการเรียนรู้การสร้างความมั่นคง ทางอาหารของครัวเรือนในชุมชนริมแม่น้ำพอง อำเภอ น้ำพอง จังหวัดขอนแก่น มุ่งพัฒนารูปแบบการสร้าง ความมั่นคงทางอาหารของครัวเรือนด้วยกระบวนการ สิ่งแวดล้อมศึกษา และประเมินความเหมาะสมของ รูปแบบที่พัฒนาขึ้นเป็นการวิจัยและพัฒนาพื้นที่วิจัย เปน็ ชมุ ชนรมิ แม่น้ำพองจำนวน 8 ตำบล 38 หมบู่ า้ น กลมุ่ ตัวอย่างเป็นตัวแทนครัวเรือน 350 คน ผู้รู้ 12 คน ผู้ทรง คุณวุฒิ 5 คน เก็บข้อมูลด้วยแบบสอบถาม การสนทนา กลุ่มและแบบประเมิน วิเคราะห์ข้อมูลด้วยค่าร้อยละ ค่า ดัชนีความสอดคล้อง (IOC) และวิเคราะห์เนื้อหาผลการ วิจัย พบว่า ตัวแทนครัวเรือนมีความต้องการเรียนรู้การ สร้างความมั่นคงทางอาหารในระดับมาก(ร้อยละ 69.07) ด้านที่ต้องการสูงสุดคือการพึ่งตนเองทางอาหารอย่าง ยั่งยืน (ร้อยละ 76.60) และการสร้างความเพียงพอของ อาหาร (ร้อยละ 70.20) รูปแบบการสร้างความมั่นคงทางอาหารของครัวเรือนด้วยกระบวนการสิ่งแวดล้อมศึกษา มีแนวคิดให้สมาชิกในครัวเรือนมีองค์ความรู้ในการ สร้างอาหารได้ปลอดภัย เพียงพอและพึ่งตนเองได้อย่าง เป็นมิตรกับสิ่งแวดล้อมโดยยึดหลักการ 1) ถ่ายทอด องค์ความรู้เพิ่มศักยภาพการผลิตอาหารตามหลัก เกษตรอินทรีย์ 2) วางแผนพัฒนาครัวเรือนให้ผลิตและ บริโภคอาหารที่ปลอดภัยและเป็นมิตรต่อสิ่งแวดล้อม (3) เชื่อมโยงเป็นเครือข่ายความร่วมมือระหว่างครัวเรือน และชุมชน (4) ร่วมกันการรักษาฟื้นฟูทรัพยากร และสิ่งแวดล้อมให้ปลอดภัยต่อการผลิตอาหาร (5) ใช้เทคโนโลยีและนวัตกรรมที่เหมาะสม เน้นตลาด สีเขียวเพื่อการเข้าถึงอาหาร มีเป้าหมาย มุ่งสร้างความรู้ ความตระหนักและการปฏิบัติอย่างถูกต้อง ในการพึ่ง ตนเองทางอาหารของครัวเรือนผลประเมินโดยผู้ทรง คุณวุฒิรูปแบบมีความสอดคล้องเหมาะสมทุกรายการ (IOC=0.60-1.00) นำไปใช้ได้


 ABSTRACT
                The economic growth had impacts the environment therefore the households lacked the food stability. This research aimed to study the learning needs on the creation of food security for households in Phong riverside communities, Nam Phong district, KhonKaen province, develop food security model for households by environmental education process, and evaluate the appropriate of developed model. This study was a research and development. The research areas were the Pong riverside communities namely 8 sub-districts, 38 villages. The sample of this study was 350 respondents who were the representatives of households, 12 knowers, 5 experts. The data were gathered by questionnaire, group discussions and evaluation form. The data were analyzed by percentage, Item-Objective Congruence (IOC), and content analysis. The research findings were as follows: the representatives of households wanted to learning needs for creation of food security at a high level (69.07 percent). The highest need was the sustainable food self-reliant (76.60 percent), and the adequate food (70.20 percent). The food security model for households by environmental education process was the providing concepts of members for each households had a body of knowledge on the safe food, adequacy and self-reliant friendly with environment through the principles of (1) transferring body of knowledge for more potential of food production based on organic farm (2) planning households development to product and consume safe food and friendly with environment (3) connecting networks of the cooperation between households and communities (4) collaborating to keep, mitigate natural resource and environment to be safety for food production (5) use the appropriate technology and innovation with emphasized on green market to access food, having targets, creating knowledge, awareness and accurate practices in order to food self-reliant of their households. The evaluation results of model by the experts found that the model had appropriate all of items (IOC = 0.60-1.00) and could be practical.

Author Biographies

นิคม สีเงิน

นักศึกษาปริญญาเอก หลักสูตรปรัชญาดุษฎีบัณฑิต สาขาวิชาสิ่งแวดล้อมศึกษา มหาวิทยาลัยราชภัฏวไลยอลงกรณ์
ในพระบรมราชูปถัมภ์

สุวารีย์ ศรีปูณะ

ผู้ช่วยศาสตราจารย์ หลักสูตรปรัชญาดุษฎีบัณฑิต สาขาวิชาสิ่งแวดล้อมศึกษา มหาวิทยาลัยราชภัฏวไลยอลงกรณ์ ในพระบรมราชูปถัมภ์

อนัญญา โพธิประดิษฐ์

อาจารย์ หลักสูตรปรัชญาดุษฎีบัณฑิต สาขาวิชาสิ่งแวดล้อมศึกษา มหาวิทยาลัยราชภัฏวไลยอลงกรณ์ ในพระบรมราชูปถัมภ์

ผมหอม เชิดโกทา

อาจารย์ หลักสูตรปรัชญาดุษฎีบัณฑิต สาขาวิชาสิ่งแวดล้อมศึกษา มหาวิทยาลัยราชภัฏวไลยอลงกรณ์ ในพระบรมราชูปถัมภ์

Published
2019-01-21
How to Cite
สีเงิน, นิคม et al. รูปแบบการสร้างความมั่นคงทางอาหารของครัวเรือน ด้วยกระบวนการสิ่งแวดล้อมศึกษาในชุมชนริมน้ำพอง อำเภอน้ำพอง จังหวัดขอนแก่น. วารสารวิชาการ, [S.l.], v. 4, n. 2, p. 120-132, jan. 2019. Available at: <http://www.ipacific.ac.th/ojs302/index.php/hu/article/view/214>. Date accessed: 17 sep. 2019.